Tiếp công dân trực tuyến và siết chặt kỷ cương: Những đột phá trong dự thảo Nghị định mới

Một trong những điểm nhấn nổi bật của dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tiếp công dân là lần đầu tiên thiết lập đầy đủ khuôn khổ pháp lý cho tiếp công dân trực tuyến.

Việc Thanh tra Chính phủ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng và trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tiếp công dân (thay thế Nghị định số 64/2014/NĐ-CP) không chỉ là yêu cầu kỹ thuật lập pháp, mà là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện thể chế. Đây là lời giải cho bài toán nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phục vụ Nhân dân trong tình hình mới.

Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông trong một buổi tiếp công dân. Ảnh: PV

Thiết lập đầy đủ khuôn khổ pháp lý cho tiếp công dân trực tuyến

Sau hơn 10 năm thực hiện Nghị định số 64/2014/NĐ-CP, công tác tiếp công dân đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy không ít hạn chế, bất cập, tình trạng khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài, vượt cấp vẫn còn xảy ra; trách nhiệm của một số cơ quan, người đứng đầu chưa được phát huy đầy đủ; cơ chế phối hợp còn thiếu chặt chẽ; phương thức quản lý còn nặng về thủ công, chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số.

Trong bối cảnh đó, dự thảo Nghị định mới được xây dựng với tinh thần đổi mới mạnh mẽ, toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, bám sát thực tiễn, đồng thời thể chế hóa kịp thời các quy định mới của pháp luật. Việc bổ sung 23 điều, trong đó có 4 chương hoàn toàn mới, cho thấy cách tiếp cận không dừng lại ở sửa đổi cục bộ, mà là nâng cấp toàn diện khung pháp lý về tiếp công dân theo hướng hiện đại, đồng bộ và khả thi hơn.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của dự thảo là lần đầu tiên thiết lập đầy đủ khuôn khổ pháp lý cho tiếp công dân trực tuyến. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là bước chuyển quan trọng trong phương thức quản trị, từ truyền thống sang số hóa, từ trực tiếp đơn thuần sang kết hợp đa phương thức, mở rộng khả năng tiếp cận của người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch và khả năng giám sát.

Việc thừa nhận giá trị pháp lý của dữ liệu tiếp công dân trực tuyến là một bước tiến có ý nghĩa nền tảng, tạo điều kiện để hình thành hệ sinh thái quản lý hiện đại, có khả năng lưu trữ, truy vết và phân tích.

Cùng với đó, dự thảo Nghị định đã siết chặt trách nhiệm trong toàn bộ quy trình tiếp công dân, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu. Không chỉ dừng lại ở quy định nghĩa vụ tiếp công dân, dự thảo còn gắn kết quả tiếp công dân với việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, yêu cầu người đứng đầu phải trực tiếp lắng nghe, đối thoại, chỉ đạo xử lý và chịu trách nhiệm đến cùng đối với vụ việc thuộc thẩm quyền. Đây là giải pháp mang tính đột phá nhằm khắc phục căn bản tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm - một trong những nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện kéo dài, phức tạp.

Một buổi tiếp công dân tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: Lan Anh

Minh bạch hoá quy trình tiếp dân

Một nội dung quan trọng khác là việc chuẩn hóa và minh bạch hóa toàn bộ quy trình tiếp công dân. Các quy định về phạm vi tiếp nhận, phân loại, xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; về phối hợp giữa các cơ quan; về theo dõi, quản lý dữ liệu… được thiết kế theo hướng rõ ràng, cụ thể, có thể kiểm tra, giám sát.

Đặc biệt, việc xây dựng và vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân sẽ tạo ra công cụ quản lý thống nhất, góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, đồng thời phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và đánh giá thực thi pháp luật.

Dự thảo cũng xử lý trực diện các khoảng trống pháp lý và “điểm nghẽn” trong thực tiễn, như: Bổ sung quy định về tiếp công dân tại đơn vị sự nghiệp công lập; hoàn thiện cơ chế phối hợp tại Trụ sở tiếp công dân; quy định rõ hơn các trường hợp từ chối tiếp công dân trên cơ sở bảo đảm kỷ cương, trật tự nhưng không làm ảnh hưởng đến quyền hợp pháp của công dân. Nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm quyền của người dân được thực hiện đúng pháp luật, đúng thẩm quyền, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong phục vụ Nhân dân.

Bên cạnh đó, việc bổ sung các quy định về điều kiện bảo đảm, chế độ, chính sách đối với người làm công tác tiếp công dân cho thấy cách tiếp cận toàn diện, không chỉ “siết” trách nhiệm mà còn “tăng” điều kiện thực thi. Đội ngũ làm công tác tiếp công dân phải được đào tạo, bồi dưỡng, có chế độ phù hợp để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công việc đặc thù, nhạy cảm này.

Có thể thấy, dự thảo Nghị định lần này chuyển tải một thông điệp rất rõ ràng đó là lấy người dân làm trung tâm, nâng cao trách nhiệm, tăng cường kỷ cương hành chính, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong hoạt động tiếp công dân.

Khi được ban hành và tổ chức thực hiện nghiêm túc, Nghị định sẽ góp phần tạo ra những chuyển biến thực chất: Giảm tình trạng khiếu kiện phức tạp, kéo dài; nâng cao chất lượng giải quyết ngay từ cơ sở, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Quan trọng hơn, đây sẽ là một bước tiến trong xây dựng nền hành chính kỷ cương, minh bạch, gần dân và có trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nguồn: Thanhtra.com.vn